Na de euthanasie was het stil.
Voor mijn ouders was hun strijd voorbij, maar voor ons begon op dat moment het leven zonder hen. Ik verloor op één dag mijn vader én mijn moeder. Hun vijf kleinkinderen verloren tegelijkertijd hun opa en oma.
We hadden ons voorbereid op hun overlijden, maar niet op wat daarna kwam. Twee overleden mensen moesten uit dezelfde flat worden gebracht. Voor bewoners die niet wisten wat er was gebeurd, moet dat een schokkend beeld zijn geweest. Er gingen zelfs verhalen rond dat er misschien iets ernstigs was gebeurd. Daarom besloot ik zelf te vertellen dat mijn ouders allebei ernstig ziek waren en samen euthanasie hadden gekregen.
Juist tijdens die gesprekken hoorde ik hoeveel mijn moeder voor anderen in de flat had betekend. Ze maakte ergens een bed op, pakte een cadeautje in, bracht een envelop weg of hielp met een klein klusje. Voor haar stelde dat niets voor. Pas toen ze er niet meer was, hoorde ik al die verhalen. Terwijl ik vertelde hoe mijn moeder was overleden, vertelden anderen mij hoe zij had geleefd.
De dagen daarna gingen in een roes voorbij. Er moest een uitvaart geregeld worden, er waren papieren en uiteindelijk moest de flat worden leeggeruimd. Zolang hun meubels, kleding en foto’s er nog stonden, voelde het als het huis van mijn ouders. Toen alles weg was, werd het ineens gewoon een lege flat. De plek waar ik altijd naartoe ging om hen te zien, bestond niet meer.
Ook tijd kreeg een andere betekenis. Vanaf het moment dat ik wist wanneer de euthanasie zou plaatsvinden, wilde ik de klok het liefst stilzetten. Maar de tijd ging gewoon verder, ook na 20 december 2022, kwart over drie.
15.15 uur is voor mij nog steeds een bijzonder tijdstip. Soms roept het verdriet op. Een andere keer denk ik vooral aan de liefde waarmee mijn ouders samen zijn gegaan. Ze hielden elkaars hand stevig vast. Hoe angstig het misschien ook was om te weten dat je over enkele minuten zult overlijden, ze hoefden dat moment niet alleen te beleven. Die gedachte geeft mij nog altijd troost.
Het moeilijkste daarna was de stilte. Ik zag mijn ouders iedere dag en vertelde ze alles. Dat vanzelfsprekende contact en onze dagelijkse gesprekken werden ineens stilte. En terwijl mijn wereld even leek stil te staan, ging de tijd gewoon verder.
Hun kleinkinderen rouwden ieder op hun eigen manier en ook nu is het gemis nog groot. Ze missen hun opa en oma op gewone én bijzondere momenten. Persoonlijk ben ik achteraf blij dat zij niet bij het moment van overlijden aanwezig waren. Ook voor hen was die dag moeilijk. Op afstand wachten, terwijl ze wisten wat er gebeurde, was onwerkelijk en verdrietig. Toch voelt het voor mij goed dat zij dat laatste moment niet hebben hoeven meemaken. We kiezen ervoor om erover te praten wanneer de kinderen daar zelf behoefte aan hebben. Soms komt er een vraag, soms een herinnering en soms helemaal niets. Alles mag er zijn, op hun eigen moment en op hun eigen manier.
Mijn ouders zeiden altijd dat ik, vanaf het moment dat ik moeder werd, één echt belangrijke taak had: voor mijn kinderen zorgen. Daar hield ik mij aan vast. Opstaan, naar school, werken, eten maken en luisteren naar hun verhalen. Het gewone leven hielp mij vooruit.
Toch kon ik dit verlies niet alleen verwerken. EMDR-therapie gaf mij uiteindelijk het zetje dat ik nodig had. Je kunt volledig achter euthanasie staan en tegelijkertijd diep geschokt zijn doordat je de twee belangrijkste mensen in je leven hebt zien overlijden.
Ook de gesprekken met dierbaren zijn voor mij van grote waarde geweest. Hun steun heeft mij geholpen om alles een plek te geven. Dankbaarheid en verdriet kunnen naast elkaar bestaan.
Door de jaren heen ben ik hun verhaal blijven vertellen.
Niet alleen over hun euthanasie, maar vooral over wie ze waren en hoe hun beslissing tot stand kwam. Mijn ouders waren bijvoorbeeld enorme fans van Cuby & The Blizzards. Mijn vader bewaarde jarenlang magazines van de fanclub. Uiteindelijk bracht ik zijn verzameling naar het Cuby & The Blizzards Museum. Daar wist ik: dit is de goede plek voor jouw spullen, papa. En speciaal voor jullie heb ik jullie namen op de bekende muur achtergelaten.
En dan zijn er zijn lottogetallen. Jarenlang speelde hij dezelfde nummers, terwijl mijn moeder het vooral zonde van het geld vond. Ik grapte altijd dat hij mij dan op zijn minst een keer de zes goede nummers moest laten winnen. Nu kan ik die getallen onmogelijk opzeggen. Later moeten de kleinkinderen ze maar overnemen. Mama vindt het waarschijnlijk nog steeds geldverspilling. En papa mag best wat beter zijn best doen.
Bijna vier jaar later raad ik duo-euthanasie niemand zomaar aan. Het is geen eenvoudige keuze, niet voor degene die sterft, niet voor de familie en ook niet voor de professionals die daarbij betrokken zijn. Wat ik mensen vooral wil meegeven, is om niet te snel te oordelen. Voor mijn ouders ging het niet om kiezen voor de dood. Het ging om regie houden over een einde dat door hun ziekten onvermijdelijk was geworden.
Vandaag zou je 71 jaar zijn geworden, mama. Wat zou ik je graag nog één keer willen knuffelen. Ik zou jou en papa vertellen over de kinderen, over het museum, Libelle, RTL Nieuws en over alle gesprekken die door jullie verhaal zijn ontstaan.
De klok die ik zo graag wilde stilzetten, is verdergegaan. En uiteindelijk ben ik meegegaan.
Niet door jullie achter te laten, maar door alles wat jullie mij hebben gegeven met mij mee te nemen.
Ik praat nog steeds met jullie, alleen gebeurt dat nu in mijn hoofd. Ik herken jullie in de kleinkinderen en vertel hun wie jullie waren.
Ik hoef jullie niet los te laten om verder te kunnen leven.
Jullie blijven.
Liefs,
Lin
Reactie plaatsen
Reacties
Wauwwww het blijft een prachtig maar ook verdrietig verhaal wat me vanaf het begin toen in het hoorde blijft raken.
Lieve Lin ik wens jou veel sterkte en liefde toe 😘
Veel liefs je oud klasgenoot